Diagnoza odwarstwienia siatkówki jest dla wielu pacjentów szokiem – nagłość sytuacji, perspektywa operacji oka i niepewność co do przyszłości wzroku wywołują silny stres. Wiedza o tym, jak przebiega leczenie, czego spodziewać się po operacji i jakie są realistyczne rokowania, pomaga pacjentom i ich bliskim przejść przez ten trudny okres w sposób bardziej świadomy i mniej obciążający emocjonalnie.
Dlaczego operacja odwarstwienia siatkówki jest nagła?
Czas ma przy odwarstwieniu siatkówki absolutnie kluczowe znaczenie. Każda godzina bez leczenia to kolejne fotoreceptory tracące ukrwienie i obumierające. Szczególnie krytyczna jest sytuacja, gdy odwarstwienie zbliża się do plamki żółtej lub już ją obejmuje – plamka jest odpowiedzialna za widzenie centralne, czyli to, które pozwala na czytanie, rozpoznawanie twarzy i wykonywanie precyzyjnych czynności wzrokowych.
Operacja przeprowadzona przed zajęciem plamki daje znacznie lepsze rokowania niż zabieg wykonany po jej odwarstwieniu. Dlatego każdy przypadek podejrzenia odwarstwienia siatkówki traktowany jest jako nagły i wymaga pilnej diagnostyki – najlepiej tego samego dnia, gdy pojawią się charakterystyczne objawy.
Jak wygląda przygotowanie do operacji odwarstwienia siatkówki?
Przed operacją przeprowadzana jest szczegółowa diagnostyka okulistyczna mająca na celu ocenę rozległości i charakteru odwarstwienia. Badanie ultrasonograficzne oka pozwala na ocenę stanu siatkówki nawet przy zmętnieniu ciała szklistego lub przeszkodach optycznych uniemożliwiających bezpośrednią ocenę dna oka. Oftalmoskopia – badanie dna oka – przy szerokich źrenicach daje możliwość bezpośredniej oceny zasięgu odwarstwienia i lokalizacji przedarć.
Na podstawie diagnostyki chirurg planuje optymalną metodę operacji i omawia ją z pacjentem. Ze względu na nagłość stanu, przygotowanie jest skrócone w porównaniu do planowych zabiegów okulistycznych, a operacja może być wykonana w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym.
Jak przebiega witrektomia przy odwarstwieniu siatkówki?
Witrektomia to operacja wykonywa przez trzy miniaturowe nacięcia w twardówce, przez które wprowadzane są mikroskopijne instrumenty chirurgiczne i źródło światła. Chirurg usuwa ciało szkliste – żelową substancję wypełniającą gałkę oczną – które często jest przyczyną trakcji prowadzącej do odwarstwienia siatkówki.
Po usunięciu ciała szklistego chirurg przyłącza siatkówkę do jej prawidłowego miejsca i uszczelnia przedarcia laserem lub kriopeksją. Następnie gałka oczna wypełniana jest specjalnym gazem lub olejem silikonowym, który przez okres kilku tygodni lub miesięcy podpiera siatkówkę od wewnątrz, umożliwiając jej trwałe przyleganie.
Jaka jest pozycja po operacji witrektomii z tamponadą gazową?
Przy użyciu gazu jako tamponady wewnętrznej pacjent musi przez określony czas – zazwyczaj od kilku dni do kilku tygodni – utrzymywać głowę w konkretnej pozycji. Celem jest ustawienie pęcherzyka gazu dokładnie nad miejscem przyłożenia siatkówki, co maksymalizuje efekt tamponady. Wymagana pozycja zależy od lokalizacji odwarstwienia – najczęściej jest to pozycja twarzą w dół lub na określonym boku.
Konieczność utrzymywania niekomfortowej pozycji przez wiele godzin dziennie jest jednym z najtrudniejszych elementów rekonwalescencji po tej operacji. Istnieją specjalne poduszki i urządzenia ułatwiające utrzymanie właściwej pozycji, szczególnie podczas snu.
Czego spodziewać się w okresie rekonwalescencji?
Okres rekonwalescencji po leczeniu odwarstwienia siatkówki jest dłuższy niż po operacji zaćmy i wymaga cierpliwości. Widzenie po operacji może być przez wiele tygodni znacznie gorsze niż przed zabiegiem – szczególnie przy tamponadzie gazowej, gdy gaz zajmuje część pola widzenia. Stopniowe wchłanianie gazu i poprawa widzenia trwa kilka do kilkunastu tygodni w zależności od rodzaju użytego gazu.
Do obowiązujących ograniczeń po witrektomii z tamponadą gazową należy bezwzględny zakaz lotów samolotem – zmiana ciśnienia podczas lotu mogłaby prowadzić do rozprężenia gazu i poważnych powikłań. Zakaz obowiązuje przez cały czas, gdy gaz jest obecny w oku.
Szpital Okulistyczny Retina zapewnia kompleksową opiekę przy leczeniu odwarstwienia siatkówki – od pilnej diagnostyki przez operację po wielomiesięczną kontrolę pooperacyjną, towarzysząc pacjentom na każdym etapie powrotu do zdrowia.
