Do głównych czynników wyznaczających mikroklimat w kościele zalicza się temperaturę oraz wilgotność względną. O ile w przypadku pierwszej zmiennej nie są konieczne dodatkowe wyjaśnienia, o tyle drugi parametr wymaga doprecyzowania. Wilgotność względna powietrza określana jest zwykle procentowo i informuje w jakim stopniu powietrze jest nasycone parą wodną. Wartość maksymalna tego wskaźnika (czyli 100%) oznacza, że powietrze jest w pełni nasycone parą wodną, a próby jego dalszego nasycania zainicjują proces skraplania (w fachowej terminologii ten pułap wilgotności określa się tzw. punktem rosy). Na wilgotność powietrza kluczowy wpływ ma temperatura, która decyduje o tym ile pary wodnej jest w stanie przyjąć powietrze (przy spadku temperatury nasycenie parą wodną maleje, przy wzroście podnosi się).
Poziom wilgotności w budynku kościoła
Wilgotność względna powietrza wywiera wpływ na elementy wyposażenia kościoła. Zmiany w zakresie tego wskaźnika będą skutkować sorpcją (tj. pochłanianiem pary wodnej z powietrza przez materiał) lub też desorpcją (czyli oddawaniem nadmiaru wilgoci do otoczenia) zachodzącą w różnych przedmiotach składających się na instrumentarium kościelne. Opisywane tu zjawiska w zdecydowanej mierze będą dotyczyć akcesoriów wykonanych z drewna – zbyt wysoka wilgotność powietrza będzie skutkować pęcznieniem drewna, z kolei w zbyt suchym powietrzu drewno będzie ulegać kurczeniu. Duże wahania w zakresie wilgotności powietrza (wartość wskaźnika poniżej 30%) mogą być także niebezpieczne dla malowideł ściennych i obrazów, prowadząc do pęknięć oraz ubytków korozyjnych.
Niekorzystny wpływ na elementy wyposażenia kościoła może mieć także temperatura, spowodowana systemem ogrzewania niedostosowanym do zabytkowego charakteru wnętrza. Częstym problemem jest powstawanie – na skutek zainstalowanego ogrzewania – różnicy temperatur między różnymi stronami elementu, co skutkuje występowaniem naprężeń prowadzących do różnego typu uszkodzeń. Dlatego też wykonanie projektu instalacji grzewczej dla sakralnych obiektów zabytkowych lepiej zlecić profesjonalistom.
